CƠ HỘI MỚI CHO CÁC DOANH NGHIỆP TRUNG QUỐC VƯƠN RA TOÀN CẦU? KHI LUẬT MỚI CỦA VIỆT NAM GIẢM BỚT RÀO CẢN, NGÀNH NGHỀ NÀO SẼ HƯỞNG LỢI NHIỀU NHẤT?

--Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan

Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Trùng Khánh và Tứ Xuyên

Chủ tịch Hội Thương Mại Doanh nghiệp Việt Nam-Trung Quốc

Hội trường Quốc hội Việt Nam

Gần đây Quốc hội Việt Nam vừa thông qua “Luật Đầu tư (sửa đổi) (dưới đây gọi là “Luật mới”) với tỷ lệ tán thành cao đạt 89,85%. Việc sửa đổi “Luật Đầu tư” này đánh dấu bước chuyển biến lớn trong môi trường đầu tư của Việt Nam. Luật mới không chỉ tăng cường việc cấm một số hoạt động kinh doanh bất hợp pháp mà còn nới lỏng đáng kể các điều kiện tiếp cận thị trường, mang lại nhiều lợi ích cho các nhà đầu tư Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam. Dưới đây, bài viết sẽ phân tích những lợi ích thiết thực mà các nhà đầu tư Trung Quốc có thể nhận được từ ba khía cạnh: Tối ưu hóa chính sách, cơ hội ngành và sự thuận lợi trong đầu tư.

Hội nghị thường niên Liên minh Hiệp hội Công thương quốc tế Hành lang thương mại đường bộ-đường biển mới 2025

I. Ngưỡng đầu tư đã được hạ thấp đáng kể nhờ các chính sách nới lỏng cho phép tiếp cận thị trường.

Luật mới bãi bỏ yêu cầu phê duyệt trước đối với 38 ngành, bao gồm các lĩnh vực trọng điểm như tài chính, kế toán, nông lâm nghiệp và thủy sản, đồng thời chuyển đổi 20 ngành từ "phê duyệt trước" sang "quản lý sau". Việc điều chỉnh này trực tiếp đơn giản hóa quy trình thành lập doanh nghiệp, ví dụ như:

Ngành tài chính và kế toán: Việc bãi bỏ yêu cầu xin giấy phép kinh doanh trước, cho phép hoạt động kinh doanh trực tiếp, giúp rút ngắn đáng kể chu kỳ gia nhập thị trường, và giảm chi phí tuân thủ pháp luật.

Ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản: Việc bãi bỏ các phê duyệt hành chính cho phép các doanh nghiệp nông nghiệp Trung Quốc nhanh chóng thiết lập vị thế tại thị trường Việt Nam, tận dụng nguồn lực địa phương để phát triển các dự án trồng trọt, chăn nuôi hoặc chế biến sơ cấp và chế biến sâu, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các ngành chuyển đổi từ "phê duyệt trước" sang "quản lý sau":  ví dụ như một số ngành sản xuất và dịch vụ, cho phép doanh nghiệp hoạt động trước rồi mới chịu sự quản lý, giúp giảm áp lực vốn ban đầu và chu kỳ đầu tư, đặc biệt phù hợp cho các nhà đầu tư vừa và nhỏ muốn đầu tư thăm dò thị trường Việt Nam.

Mô hình "Gia nhập dễ dàng, quản lý chặt chẽ" giúp tăng cường sức hấp dẫn của môi trường kinh doanh Việt Nam, cho phép các nhà đầu tư Trung Quốc hoạch định chiến lược đầu tư linh hoạt hơn.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan tham gia Hội nghị do Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì tại Trụ sở Trung ương Đảng

II. Cùng với việc giảm bớt các hạn chế trong ngành, nhiều cơ hội mới đang xuất hiện trong các lĩnh vực khác nhau.

Luật mới nghiêm cấm rõ ràng các hoạt động bất hợp pháp như buôn bán ma túy, mại dâm, buôn người, buôn bán nội tạng người và bào thai, kinh doanh thuốc lá điện tử v..v... Tuy nhiên, luật cũng nới lỏng các yêu cầu gia nhập ngành đối với các ngành công nghệ cao và công nghệ xanh:

Ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao: Các dự án đầu tư tại các khu công nghiệp và khu kinh tế liên quan có thể được hưởng các thủ tục đặc biệt, miễn giảm nhiều quy trình phê duyệt (như đánh giá tác động môi trường, giấy phép xây dựng v…v…), và có thể nhận được giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong vòng 15 ngày. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đầu tư vào Việt Nam, đặc biệt phù hợp với các lĩnh vực chiến lược như sản xuất chip và năng lượng mới.

Nâng cấp ngành công nghiệp chế tạo: Sau khi điều chỉnh phạm vi quản lý của một số ngành công nghiệp truyền thống, đầu tư nước ngoài có thể tham gia sâu hơn vào việc tích hợp các chuỗi công nghiệp địa phương, chẳng hạn như lắp ráp điện tử, sản xuất phụ tùng ô tô v…v…, tận dụng lợi thế chi phí lao động của Việt Nam để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

Những thay đổi này không chỉ giảm thiểu rủi ro tuân thủ pháp luật, mà còn mở ra hướng đi thuận lợi cho các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng sang thị trường Đông Nam Á.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan chụp ảnh cùng các Lãnh đạo tại thành phố Trùng Khánh và đại diện các nước Đông Nam Á tại Trùng Khánh

III. Tăng cường bảo vệ quyền lợi đầu tư, và minh bạch hóa các thủ tục liên quan.

Luật mới yêu cầu "Sự cởi mở và minh bạch" trong điều kiện đầu tư, và cho phép các nhà đầu tư nước ngoài thành lập các tổ chức kinh tế trước khi dự án được triển khai, điều này có nghĩa là:

Quy trình được đơn giản hóa: Từ khâu nộp hồ sơ dự án đến vận hành, quy trình phê duyệt được giảm bớt. Ví dụ, đối với một số dự án cơ sở hạ tầng, quyền hạn được phân cấp, loại bỏ sự cần thiết phải can thiệp ở cấp Văn phòng Thủ tướng, phê duyệt chỉ cần được thực hiện bởi các cơ quan hành chính cấp tỉnh, giúp nâng cao hiệu quả phê duyệt.

Quyền và lợi ích rõ ràng: Việc thành lập quỹ hỗ trợ đầu tư tạo ra môi trường ổn định hơn cho các nhà đầu tư chiến lược, đặc biệt là trong các ngành cần ưu đãi (như ngành công nghiệp bán dẫn), các doanh nghiệp Trung Quốc có thể xin hỗ trợ từ Chính phủ Việt Nam, để giảm thiểu rủi ro đầu tư ban đầu.

Giảm thiểu trường hợp không tìm thấy “Cơ quan quản lý”: Mô hình "Giám sát sau phê duyệt" tăng cường quản lý trong và sau quá trình, giảm thiểu các rào cản đầu tư do sự mơ hồ của các cơ quan quản lý giai đoạn trước phê duyệt, giúp các doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng tập trung hơn vào phát triển nghiệp vụ kinh doanh.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan chụp ảnh cùng Chủ tịch nước Lương Cường và Phu nhân, các Lãnh đạo cấp cao Việt Nam, cùng đoàn đại biểu kiều bào tiêu biểu tại Phủ Chủ Tịch

IV. Trung Quốc và Việt Nam tăng cường hợp tác và duy trì môi trường kinh doanh ổn định lâu dài.

Việt Nam là một trong ba điểm đến đầu tư hàng đầu của Trung Quốc tại khu vực Đông Nam Á, luật mới của Việt Nam giúp củng cố hơn nữa nền tảng hợp tác song phương giữa hai nước. Ví dụ:

Ưu điểm của Hiệp định Thương mại: Hiệu quả tổng hợp của RCEP và Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Trung Quốc (ACFTA) cho phép các nhà đầu tư Trung Quốc được hưởng mức thuế thấp hơn đối với các sản phẩm sản xuất tại Việt Nam, nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh xuất khẩu.

Hợp lực chuỗi cung ứng: Với việc nới lỏng tiếp cận thị trường, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể coi Việt Nam như một trung tâm khu vực để tích hợp các nguồn lực thượng nguồn và hạ nguồn. Ví dụ về sản xuất điện tử, có thể thực hiện mô hình bổ sung " Trung Quốc nghiên cứu phát triển + Việt Nam sản xuất".

Tính ổn định chính sách: Việc sửa đổi luật mới này thể đã nhận được tỷ lệ tán thành cao, thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong việc thu hút đầu tư nước ngoài, giảm thiểu rủi ro chính sách, củng cố niềm tin lâu dài của nhà đầu tư.

“Luật Đầu tư (sửa đổi)” của Việt Nam được ban hành đã tạo ra môi trường đầu tư có “rào cản thấp, tính linh hoạt cao” cho các nhà đầu tư Trung Quốc. Từ lĩnh vực tài chính đến công nghệ cao đến nông nghiệp, việc nới lỏng các điều kiện tiếp cận thị trường và thủ tục minh bạch hóa không chỉ giảm chi phí hoạt động ban đầu mà còn giải phóng tiềm năng tăng trưởng của nhiều lĩnh vực mới nổi. Đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm kiếm cơ hội trong bối cảnh toàn cầu hóa, thì đây là thời khắc quan trọng mở ra cánh cửa để nắm bắt cơ hội tại Việt Nam và tăng cường hợp tác khu vực.